Snelle groei, piek en daling is ingezet
In de afgelopen vijftien jaar heeft de Nederlandse biersector een spectaculaire groei doorgemaakt. Waar er in 2010 nog maar zo’n 75 brouwerijen actief waren, is dat aantal in korte tijd sterk toegenomen. Volgens de Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur waren er op een gegeven moment bijna 961 commerciële brouwerijen.
Toch is die groei niet oneindig: recent melden cijfers van het CBS dat het aantal brouwerijen op 1 januari 2025 was gedaald naar 915, wat ruim 40 minder is dan begin 2022. Sinds 2022 daalt het aantal brouwerijen waar bier gebrouwen wordt ieder jaar. Het aantal huurbrouwers is gestabiliseerd.
Typen brouwerijen & bedrijfsmodel
Veel van de groei in eerdere jaren kwam van kleine, vaak eenpersoons- of tweepersoonsbrouwerijen. Een interessant fenomeen is het gebruik van “huurbrouwers”: brouwerijen die zelf niet beschikken over ketels, maar capaciteit huren bij andere brouwers.
Ondanks de toename in aantallen, is de werkgelegenheid in de sector minder explosief gestegen: tussen 2016 en 2022 nam het aantal werkzame personen toe, maar de groei was minder groot dan het aantal brouwerijen. Tegelijkertijd bleven de bedrijfsopbrengsten achter, terwijl de bedrijfskosten flink stegen.
Voor welke uitdagingen staan veel brouwerijen op dit moment?
De groei van het aantal brouwerijen is indrukwekkend, maar veel brouwers – vooral de kleinere – staan voor serieuze strategische en financiële uitdagingen. Hieronder de belangrijkste pijnpunten:
1. Financiële druk & marges
- Stijgende kosten: De prijs van grondstoffen (zoals hop en mout), energie, verpakkingsmaterialen en arbeid stijgt. Kleinere brouwerijen hebben vaak minder onderhandelingskracht bij leveranciers, waardoor hun kosten relatief hoger zijn.
- Daling bedrijfsresultaat: Ondanks dat het aantal brouwerijen fors steeg, nam het bedrijfsresultaat van de sector flink af. Bijvoorbeeld meldde het CBS dat het geaggregeerde bedrijfsresultaat in 2022 64% lager lag dan zes jaar daarvoor, mede door stijgende kosten.
- Belastingdruk: Verhogingen in accijnzen vormen extra druk.
2. Marktverzadiging & concurrentie
- Te veel brouwerijen: De explosieve groei heeft geleid tot een verzadigde markt, vooral in het segment van micro- en ambachtelijke brouwerijen.
- Concurrentie van grote spelers: Grotere brouwerijen (macro-brouwers) en multinationals breiden hun portfolio uit met ‘craft’-achtige of onafhankelijke merken, wat de concurrentiedruk verhoogt.
- Schaalproblemen: Kleinere brouwerijen missen vaak schaalgrootte, waardoor het moeilijker is om te concurreren op distributie, marketing of inkoop.
3. Duurzaamheid en operationele efficiëntie
- Energiekosten en duurzaamheid: Brouwerijen zijn energie-intensieve bedrijven (denk aan vergisting, verwarming van ketels). Om concurrerend én duurzaam te blijven, moeten ze investeren in energie-efficiënte technologieën of flexibele energieoplossingen.
- Supply-chain kwetsbaarheid: De afhankelijkheid van kwalitatieve hop, mout en andere ingrediënten kan verstoringen veroorzaken.
- Regulering & milieueisen: Consumenten vragen steeds meer om duurzame productie, recycling van verpakkingen en milieuvriendelijke processen, wat investeringen vereist.
4. Markttoegang & distributie
- Toegang tot afzetkanalen: Kleine brouwerijen kunnen moeite hebben om hun producten in de schappen van grotere retailketens of horeca te krijgen. Het supermarktschap en het aantal taps in de horeca verzadigd.
- Marketing en zichtbaarheid: In een drukke markt is merk-differentiatie op basis van alle marketing P’s essentieel. Kleinere spelers hebben echter vaak beperkte marketingbudgetten, terwijl grotere brouwers meer middelen hebben om zich te profileren.
- Economische onzekerheden: Stijgende rente of financieringsproblemen kunnen het moeilijk maken voor kleine brouwerijen om te groeien of te investeren.
5. Business-model risico’s
- Hoge faalkans: Studies tonen aan dat veel microbedrijven falen binnen de eerste jaren, zoals dit rapport van Lindy Veldhuis aantoont.
- Afhankelijkheid van huurmodellen: Huurbrouwers hebben een lager eigen vermogen en minder controle over productie. Dat kan hun marges en flexibiliteit beperken.
- Innovatiedruk: Consumenten verwachten steeds meer variatie, nieuwe stijlen en innovatieve bieren. Dat vergt innovatievermogen en investeringen in ontwikkeling van product en proces.
Naar de toekomst: waar ligt de kans?
Ondanks de uitdagingen zijn er ook mogelijkheden voor brouwerijen die zich strategisch positioneren:
- Consolidatie & schaalvergroting
Sommige kleine brouwers kunnen gaan samenwerken, specialiseren of zelfs samengaan om schaalvoordelen te behalen. Ook overnames door grotere spelers zijn een route. - Duurzame technologie
Investeren in energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en slimme productieprocessen kan kosten besparen en milieudruk reduceren. - Niche-segmenten benutten
Denk aan alcoholvrije bieren, speciale bieren (bijv. barrel-aged, experimentele stijlen), lokale premium bieren of ‘mindful drinking’. Volgens marktanalyses is er groeiende vraag naar low- en no-alcohol bieren. - Direct-to-consumer kanalen
Door te focussen op taprooms, brouwerijcafés, online verkoop of abonnementenmodellen kunnen brouwers hun marges verbeteren en dichter bij de consument staan. - Branding & marketing
Sterke merkidentiteit, storytelling en betrokkenheid van de gemeenschap (lokale held zijn, duurzaamheid, ambacht) zijn steeds belangrijker. - Flexibiliteit in productie
Door flexibel te produceren (bijv. kleinere batches, contractbrouwen, gedeelde capaciteit) kunnen brouwerijen inspelen op veranderende vraag zonder grote vaste investeringen.
Conclusie
De afgelopen jaren markeerden een bloeiperiode voor Nederlandse (en Europese) brouwerijen, met een sterke groei in aantal en diversiteit. Maar dat succes brengt nu nieuwe uitdagingen: financiële druk, marktverzadiging, operationele kosten en sprake van overaanbod. Vooral kleine brouwerijen voelen de pijn van stijgende kosten, beperkte schaal en concurrentie van grotere spelers.
Tegelijkertijd biedt de toekomst kansen voor degenen die strategisch investeren in duurzaamheid, innovatie, directe verkoop en niche-segmenten. Voor veel brouwers zal de sleutel tot succes liggen in het vinden van de juiste balans tussen ambachtelijke identiteit en zakelijk levensvatbaar model.
Bronnen:
CBS – Centraal Bureau voor de Statistiek
Nederlandse Biercultuur
Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur
MarketingTribune
Biernet.nl
De Biermeneer
BeerConnoisseur.com
Geef een reactie