1. Voorbereiding
1.1 Apparatuur verzamelen
- Brouwketel (20–30 liter voor hobbybrouwers)
- Roerspaan
- Filterkuip / hevelfilter
- Gistvat met waterslot
- Hydrometer of refractometer
- Thermometer
- Schoonmaak- en desinfectiemiddelen
- Flessen + bottelapparatuur
1.2 Grondstoffen kiezen
- Mout (gerst, tarwe, etc.)
- Water (kwaliteit is belangrijk!)
- Hop (bitterhop, aromahop)
- Gist (ale, lager, speciale stammen)
2. Schroten van de mout
- Breek de moutkorrels open in een schrootmolen.
- Doel: kaf intact houden, binnenkant gebroken.
- Te fijn → risico op filterproblemen.
- Te grof → lagere opbrengst aan suikers.
3. Maischen
Maischen = mout + water verwarmen om suikers, eiwitten en smaakstoffen vrij te maken.
3.1 Maischwater verwarmen
- Typisch 3 liter water per kg mout.
- Begin rond 50–55°C.
3.2 Maischstappen (afhankelijk van biersoort)
Een klassiek schema:
- 45–55°C (eiwitrust) — optioneel
- 62–65°C (β-amylase) — vergistbare suikers → droger bier
- 68–72°C (α-amylase) — onvergistbare suikers → voller bier
- 78°C (maischuitstap) — enzymen deactiveren
3.3 Tijdsduur
- Elke stap 20–30 minuten
- Totaal ± 60–90 minuten
4. Filteren en spoelen (Lauteren)
4.1 Filteren
- Scheid de vloeistof (wort) van de bostel (restmout).
- Hevel langzaam terugstroom totdat het helder is.
4.2 Spoelen
- Voeg 78°C water toe over de bostel.
- Dit onttrekt resterende suikers.
- Stop wanneer je genoeg wort hebt of het SG te laag wordt.
5. Koken van de wort
Duur: 60–90 minuten, afhankelijk van recept.
5.1 Doelen van het koken
- Steriliseren van de wort
- Bitterheid uit hop extraheren
- Ongewenste vluchtige stoffen verwijderen
- Conservering en kleurbeïnvloeding
5.2 Hopgiften
Meestal drie types:
- Bitterhop: begin van de kook
- Smaakhop: laatste 15–20 min
- Aromahop: laatste 5 min of flame-out
5.3 Overige toevoegingen
- Klaringsmiddelen (bijv. Iers mos)
- Suiker of siroop (voor bepaalde stijlen)
6. Koelen
- Wort na het koken snel koelen naar gisttemperatuur.
- Methoden:
- Dompelkoeler
- Plaatkoeler
- IJsbaden
Waarom snel?
- Minimaliseert infecties
- Bevordert koudebreuk → helderder bier
7. Vergisten
7.1 In het gistvat
- Hevel de gekoelde wort over in een schoon, gedesinfecteerd gistvat.
- Voeg de gist toe (rehydrateren indien nodig).
7.2 Temperatuur
- Ales: 18–22°C
- Lagers: 8–12°C
7.3 Duur
- Hoofdgisting: 4–7 dagen
- Nagisting: 1–2 weken
7.4 Metingen
- Meet begin-SG (OG)
- Meet eind-SG (FG)
- Stabiliteit van SG = einde van gisting
8. Lageren (optioneel maar aanbevolen)
- Laat het bier 1–4 weken rusten op lagere temperatuur (1–5°C lager dan gisttemp).
- Doel:
- Helderder bier
- Rondere smaak
- Minder gistrestanten
9. Bottelen
9.1 Voorbereiden
- Ontsmet flessen en kronen.
- Voeg bottelsuiker toe om koolzuur te ontwikkelen.
9.2 Hoeveel suiker?
- Meestal 5–8 gram per liter
- Afhankelijk van bierstijl
9.3 Bottelen
- Hevel bier in bottelvat, meng bottelsuiker gelijkmatig, vul flessen.
10. Hervergisting en rijping
- Zet de flessen 1–2 weken op 18–22°C voor koolzuurvorming.
- Dan 2–6 weken koeler wegzetten voor smaakontwikkeling.
11. Proeven!
- Schenk langzaam om gist op de bodem te laten zitten.
- Noteer smaak, aroma, helderheid, body en verbeterpunten.